ವರ್ಷ 2008. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ (Global Financial Crisis) ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ದಿವಾಳಿಯಾದವು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವಮಾನದ ದುಡಿಮೆ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಕರಗಿಹೋಯಿತು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಈ ಲೋಪವನ್ನು ಕಂಡು ರೋಸಿಹೋದ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಅನಾಮಧೇಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ತಂಡ ‘ಸಾತೋಶಿ ನಕಾಮೊಟೊ’ (Satoshi Nakamoto) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೊಸದೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಅದೇ ‘ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್’ (Bitcoin).
ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ, ದೇಶ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತದ ಸೂತ್ರಗಳ (Blockchain Technology) ಮೂಲಕ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಣದ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಿಯರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇದ್ದ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಣ್ಯ, ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆಗಿಂತಲೂ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ.
2010ರ ಪಿಜ್ಜಾ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಬಿಡಿಗಾಸಿಗೂ ಬೆಲೆಯಿರದ ಕಾಲ:
2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ನಿಖರವಾಗಿ ಶೂನ್ಯ ಡಾಲರ್ ($0.00). 2010ರ ಮೇ 22 ರಂದು ಲಾಸ್ಲೋ ಹನ್ಯೆಕ್ಜ್ ಎಂಬ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 10,000 ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ನೀಡಿ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎರಡು ‘ಪಾಪಾ ಜಾನ್ಸ್’ ಪಿಜ್ಜಾಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಡೆಲಿವರಿ ಪಡೆದರು. ನೈಜ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಬಳಸಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವಹಿವಾಟು ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಆ 10,000 ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕೇವಲ $41 (ಸುಮಾರು ₹1,800). ಅಂದರೆ ಒಂದು ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ಗೆ ಕೇವಲ ₹2 ರಿಂದ ₹4 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಅದೇ ದಿನವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಡೇ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಷವಾರು ಜಿಗಿತ: ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಶಿಖರದವರೆಗೆ ಬೆಳೆದ ಹಾದಿ:
2011: ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1 ಡಾಲರ್ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು:
2011ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1 ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ವರ್ಷಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಸುಮಾರು $10 ರಿಂದ $15 ಕ್ಕೆ (ಸುಮಾರು ₹500 ರಿಂದ ₹700) ಏರಿತು. ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳ ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಜ್ಞರು ಇದರಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
2012: ಮೊದಲ ಹಾಲ್ವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ:
ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 4 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ನಾಣ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ‘ಹಾಲ್ವಿಂಗ್’ (Halving) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಾಲ್ವಿಂಗ್ ನಡೆದ ನಂತರ ಬೆಲೆ $13 ರವರೆಗೆ ತಲುಪಿತು.
2013: ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1,000 ಡಾಲರ್ ಕ್ರಾಂತಿ:
2013ರ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ $1,000 ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೌಲ್ಯ ₹65,000 ದಾಟಿತು.
2014-2015: ಮೌಂಟ್ ಗೋಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕರಾಳ ದಿನಗಳು:
ಆ ಕಾಲದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಮೌಂಟ್ ಗೋಕ್ಸ್ (Mt. Gox) ಹ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ಗಳು ಕಳ್ಳತನವಾದವು. ಇದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಬೆಲೆ $200 ರಿಂದ $300 ಕ್ಕೆ (ಸುಮಾರು ₹15,000 ರಿಂದ ₹20,000) ಕುಸಿಯಿತು. “ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಕಥೆ ಮುಗಿಯಿತು” ಎಂದು ಹಲವರು ಭಾವಿಸಿದರು.
10 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ (2016): ನಿಧಾನಗತಿಯ ಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆ:
2016ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು $600 ರಿಂದ $615 ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು (ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹40,000 ರಿಂದ ₹41,000). ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
2017: ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದ ಬುಲ್ ರನ್:
2017ರ ವರ್ಷ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಪಾಲಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಿರುವು. ಕೇವಲ $1,000 ದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಯಾಣ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017ರ ವೇಳೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ $20,000 (ಸುಮಾರು ₹13 ಲಕ್ಷ) ಮುಟ್ಟಿತು. ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ‘ಜೆಬ್ಪೇ’ (ZebPay), ‘ಯುನೊಕಾಯಿನ್’ ನಂತಹ ಆ್ಯಪ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಖರೀದಿಗೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದರು.
ಭಾರತದಲ್ಲಾದ ಆರ್ಬಿಐ ಬ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಭಯದ ದಿನಗಳು:
2018ರ ಆರ್ಬಿಐ ಶಾಕ್:
2017ರ ಹುಚ್ಚು ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. 2018ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು: ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಬ್ಯಾನ್ ವಿಧಿಸಿತು.
ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಹಾಕಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಷ್ಟೋ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳು ಮುಚ್ಚಿದವು, ಜನರು ತಮ್ಮ ಹಣ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗೆ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಮಾರಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರು.
2020: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು:
ಆರ್ಬಿಐ ವಿಧಿಸಿದ ಬ್ಯಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (IAMAI) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, 2020ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಮತ್ತೆ ಮರುಜೀವ ಪಡೆಯಿತು.
2021 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು 30% ತೆರಿಗೆ:
2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯಾದ $69,000 (ಸುಮಾರು ₹55 ಲಕ್ಷ) ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಿಪ್ಟೋವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. 2022ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಲಾಭದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ (30% Flat Tax) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಟಿಡಿಎಸ್ (1% TDS) ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಂದು ₹1,000 ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೊತ್ತ:
2010ರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕೇವಲ ₹1,000 ಮೌಲ್ಯದ ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಖರೀದಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅಂದಿನ ₹4 ದರದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು 250 ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ 250 ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹120 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ!
ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಾಠ:
ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ ಕಥೆ ಎಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಬಲ್ಲದು, ಅದೇ ರೀತಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಬಲ್ಲದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಅಧ್ಯಯನವಿಲ್ಲದೆ, ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಜೀವನದ ತುರ್ತು ಉಳಿತಾಯದ ಹಣವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:STOCK MARKET:ಏನಿದು ಗ್ರೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್? ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹಿಂದಿನ ಮರ್ಮ!
